Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for the ‘Muziek’ Category

De Tijdloze – de jaarlijkse top 100 van Studio Brussel – kampt met een acuut gebrek aan vrouwen, dames en meisjes. Amy Winehouse staat er 1 keer in, Sinead O’Connor met Troy en dan nog 2 maal Fleetwood Mac. Alle andere nummers, daar komt geen vrouw aan te pas. Hoog tijd dus voor verandering. Ik heb een lijstje samengesteld: 100 nummers door muzikale madammen zodat je je top drie kunt laten bevolken door minstens 1 vrouw. Alfabetisch gerangschikt. Aanvullen mag via de commentsectie. Of op Twitter via de hashtag #tijdlozevrouwen

En ja, ik weet dat het nog veel te vroeg is, maar ik ben nu ziek en heb weinig om handen. En tegen de tijd dat het weer tijd is om te stemmen voor editie 2017 hebben we genoeg materiaal om ervoor te zorgen dat er meer vrouwelijke artiesten in De Tijdloze staan.

Oh ja, en voor de mensen die klagen over One Hit Wonders: Three Doors Down staat er al jaren in.

Update: er is ondertussen een Spotifylijst.

1 Adèle Rolling in the Deep
2 Adèle Someone Like You
3 Adèle Set Fire to the Rain
4 Alabama Shakes Don’t Wanna Fight
5 Amatorski Come Home
6 Amy Winehouse Rehab
7 Amy Winehouse Valerie
8 An Pierlé Mud Stories
9 Ann Christy De Roos
10 Ann Christy Dag Vreemde Man
11 Anne Clarck Our Darkness
12 Anne Clarck Sleeper in Metropolis
13 Anouk Nobody’s Wife
14 Aretha Franklin Respect
15 Aretha Franklin I Say A Little Prayer
16 Babes in Toyland Sweet ’69
17 Beyoncé Crazy In Love
18 Beyoncé Run The World (Girls)
19 Beyoncé Freedom
20 Billie Holiday Strange Fruit
21 Billie Holiday All of Me
22 Björk Army of Me
23 Björk Human Behaviour
24 Blondie Denis Denis
25 Blondie Heart of Glass
26 Blondie Call Me
27 Blondie Rapture
28 Breeders (The) Cannonball
29 Diana Ross Upside Down
30 Dolly Parton Jolene
31 Dolly Parton 9 to 5
32 Dusty Springfield Son of A Preacher Man
33 Erykah Badu On & On
34 Erykah Badu Phone Down
35 Fiona Apple Criminal
36 Florence And The Machines Dog Days Are Over
37 Florence And The Machines Shake It Out
38 France Gall Il Jouait Du Piano Debout
39 France Gall Ella, ell l’a
40 Garbage Stupid Girl
41 Garbage Only Happy When It Rains
42 Garbage Paranoid
43 Grace Jones I’ve Seen That Face Before
44 Grace Jones Slave To The Rythm
45 Grace Jones Pull Up To The Bumper
46 Heather Nova Walk This World
47 Hole Celebrity Skin
48 Hole Malibu
49 Hole Miss World
50 Intergalactic Lovers Islands
51 Intergalactic Lovers Fade Away
52 Janelle Monae Yoga
53 Janis Joplin Me and Bobby McGee
54 Janis Joplin Mercedes Benz
55 Janis Joplin Piece of my Heart
56 Jo Lemaire Je Suis Venue Te Dire
57 Jo Lemaire La Nuit Te Ressemble
58 Joni Mitchell Big Yellow Taxi
59 Kristin Hersh Your Ghost
60 L7 Pretend we’re dead
61 Lady Gaga Pokerface
62 Lady Gaga Bad Romance
63 Lauryn Hill Doo Wop (That Thing)
64 Lauryn Hill Everything is Everything
65 Lianne La Havas Green & Gold
66 Lorde Royals
67 Madonna Holiday
68 Madonna Get Into The Groove
69 Magnapop Lay It Down
70 Magnapop Merry
71 Nina Simone Feeling Good
72 Nina Simone My Baby Just Cares For Me
73 Patricia Kaas Mademoiselle Chante Le Blues
74 PJ Harvey Down by the Water
75 PJ Harvey Let England Shake
76 PJ Harvey 50 ft Queenie
77 Pretenders Don’t Get Me Wrong
78 Rihanna Man Down
79 Rihanna Umbrella
80 Rihanna Work
81 Roisin Murphy Overpowered
82 Roisin Murphy Ruby Blue
83 Sade Smooth Operator
84 Sade No Ordinary Love
85 Selah Sue Alone
86 Selah Sue Raggamuffin
87 Siouxsie and the Banshees Hong Kong Garden
88 Siouxsie and the Banshees Christine
89 Skunk Anansie Weak
90 Skunk Anansie Hedonism
91 Sugarcubes (The) Hit
92 Throwing Muses Bright Yellow Gun
93 Tina Turner What’s Love Gotta Do With It
94 Tina Turner Proud Mary
95 Tori Amos Cornflake girl
96 Trixie Whitley Breathe You in My Dreams
97 Trixie Whitley I’d Rather Go Blind
98 Vaya Con Dios Nah Neh Nah
99 Vaya Con Dios Don’t Cry For Louie
100 Yasmine Porselein

ecbdad2466187a9e8af9d57d3a5e0b49

Advertenties

Read Full Post »

Ik heb het ooit al eens uitvoerig uit de doeken gedaan hier, maar ik ben een nogal fervente radioluisteraar. Tijdens de autorit naar het werk meestal StuBru par faute de mieux. Ik heb dan echt nog geen zin om te horen hoe politici en zelfverklaarde opiniemakers op Radio1 eventjes de wereld zullen redden. De jongerenzender dan maar omdat er meer muziek gedraaid wordt, alhoewel die afgewisseld wordt met slechtere en nog slechtere interviewtjes afgenomen door Thomas De Soete. Serieus gast. Is dat nu eigenlijk zo moeilijk om iemand een paar intelligente vragen voor de voeten te werpen, en die min of meer vlot te formuleren? Laat anders de vragen door de redactie opstellen en oefen anders een paar keer.

Vanaf 11 uur, na het vreselijke gezaag van Peeters & Pichal (goddank is dat onding bezig aan de zwanenzang) schakel ik over naar Radio1 (Joos). Tussen 17h en 19h Babel op Klara. Als ik ’s avonds nog naar de radio luister omdat ik nog laat met de auto onderweg ben, zap ik fanatiek tussen de meest obscure stations op zoek naar liedjes die bij mijn stemming passen.

Met al mijn gezaag zou een mens nog beginnen denken dat ik iets heb tegen het Belgische radiolandschap, maar dat is niet zo. Verre van zelfs. Onze nationale zenders brengen een meer dan geslaagde mix van informatie, ontspanning, muziek voor de massa én voor de liefhebbers van allerlei nichegenres. In het buitenland durft het wel eens anders te zijn. In de meeste landen worden de verschillende frequenties bezet door themazenders die zich beperken tot één enkel genre tot je er hoorndol van wordt. In Nieuw-Zeeland was het niet anders. In het begin is het wel tof dat je op het Rock station nog eens onverwacht ‘Eye of the Tiger’ hoort, maar na de derde keer begint het te vervelen. Rond Kerstmis mochten de luisteraars inbellen om te vertellen wat ze zouden eten op Kerstdag of Boxing Day. Een man telefoneerde omdat hij een geweldig surf’n’turf idee had: hij zou een kalkoen vullen met een kip en zo verder beesten in elkaar steken en op de barbecue gooien om zo tot een heerlijk feestmaal te komen. Iedereen was het er over eens dat het een gedurfd maar een geweldig idee was.

Soms vond de radio een station met Maorimuziek. Dat is alsof je André Hazes hoort, maar dan zonder dat je hem verstaat. Tussen de liedjes in werden aankondigingen gedaan van tieners die ergens een feestje gaven voor hun 18de verjaardag.

En toch, op een bepaald moment hoorde ik dit nummer op de radio:

Op het eerste gehoor dacht ik aan een nummer gezongen door een vergeten zwarte diva, maar het bleek om de Amy Winehouse van Nieuw-Zeeland te gaan. Dezelfde badass attitude, een in your face persoonlijkheid. Maar Gin zal nog een paar boterhammetjes moeten eten om haar wijlen voorbeeld te kunnen evenaren: hoewel de muziek catchy is, blijft het toch vooral mainstream pop. En behalve wat stoerdoenerij blijft het tekstgewijs vooral oppervlakkig en weinig persoonlijk.

Maar toch, een charmant nummertje waardoor je het volume van je autoradio wat harder zet.

 

Read Full Post »

Het was 1985 en ik was 13. Het eerste of het tweede middelbaar in de Middenschool I in Brugge aan de Verversdijk. Ik had bewust gekozen voor een andere school dan mijn klasgenoten uit het lager, omdat ik af wilde van het aanhoudende gepest. Dat lukte, ook al omdat ik mij assertiever opstelde en mijn nieuwe klasgenoten mijn voorgeschiedenis van makkelijk slachtoffer niet kenden. Er was natuurlijk ook een pikorde te respecteren, maar ik bevond mij in elk geval niet meer in de onderste regionen ervan. Eén keer maakte ik een uitschuiver door met de meisjes van het eerste en tweede beroeps contact te zoeken. Die gebruikten al schmink en sommigen rookten zelfs al. Ze waren brutaler, kleedden zich volwassener en ze leken me veel spannender om mee op te trekken dan de meisjes uit de Latijnse.

De bijenkoningin, Vanessa, nam me toen apart voor een gesprek waarin ze duidelijk maakte waar mijn loyaliteit lag. Ik wilde mijn eigen positie binnen de groep niet in gevaar brengen en bleef tijdens de pauze dus netjes bij mijn eigen klasgenoten en ik lonkte van op afstand naar de stoerdoenerij van de beroepsmeisjes.

Madonna bestormde de hitparade, ze kronkelde als hitsige poes op een gondel in Venetië en ik dacht dat ze elk moment uit dat bootje zou vallen. Dat gaat allemaal over dingen in bed, verkondigde Vanessa met een verbluffend inzicht. We zaten naast elkaar op een bankje op de speelplaats, de zon scheen en ik had een zonnebril met spiegelglazen op die bewondering wekte bij mijn leeftijdsgenoten. Het was de eerste keer in mijn prille leven dat mij dat overkwam. Alain, met voorsprong de coolste gast uit de school, kwam mij zelfs vragen of hij mijn bril eens mocht opzetten.

Het valt niet te ontkennen dat Vanessa het bij het rechte eind had. Achteraf werd het tot vervelens toe herhaald: Madonna was baas over eigen seksualiteit. Meisjes en jonge vrouwen zouden zich voortaan mogen kleden als sletten, gewoon omdat ze het zelf wilden en niet omdat ze de mannen wilden plezieren. Het zou nogal eens gedaan zijn met een speelbal te zijn! Dankzij Madonna zouden wij allemaal onafhankelijke edoch sexy vrouwen worden, die ongegeneerd gebruik zouden maken van onze seksuele uitstraling.

En zoals vaak werd ook deze rebel gerecupereerd en tot een karikatuur van zichzelf gemaakt. Wat anders dan medelijden kun je voelen voor een vrouw die slaaf is geworden van haar sexy imago, en die op haar 54ste krampachtig wil bewijzen dat ze nog altijd even begeerlijk is als een meisje van 20?

Read Full Post »

Omdat ik dus werkelijk niet op een nummer kon komen dat mijn complexe edoch fijne persoonlijkheid kon beschrijven (en jullie ook niet!) heb ik uiteindelijk gekozen voor ‘Nothing Really Ends’ van dEUS. Niet dat ik plots kamp met gigantisch veel overgewicht, maar naast het feit dat ik het een enorm mooi en lieftallig nummer vind, bezorgt de tekst me iedere keer een Aha-erlebnis.

The plan it wasn’t much of a plan
I just started walking
I had enough of this old town
had nothing else to do
It was one of those nights
you wonder how nobody died
we started talking

Het was mijn eerste jaar aan de universiteit, en het liep een beetje mis. Ik had al snel door dat ik het niet zou halen, onder andere omdat ik ongeveer elke dag achter de toog stond van een café in de Overpoort. Alles wat een normaal, gezond mens uit evenwicht bracht deed ik: te onregelmatig slapen, te veel drinken, te ongezond eten. Bovendien was ik ook nog eens smoorverliefd op één van mijn beste vrienden, maar die zag mij niet zitten. Ik spreek nog over de tijd dat nog niemand had gehoord van een semestersysteem of van individuele studietrajecten. Wie gebuisd was, die moest blijven zitten. Eventueel kon je op individuele basis afspraken maken met proffen over punten overdragen naar een volgend jaar, en dat heette toen nog ‘cumuleren’.

Soit, het was Paasvakantie, en ik moest eigenlijk studeren voor een vervroegd examen van Professor Vervliet (Stromingen in de Hedendaagse Literatuur). Het was drie uur in de namiddag toen ik wakker werd, en ik voelde mij slecht, treurig en ik wist met mijzelf geen blijf. Baldwin-gewijs kwam ik op het lumineuze idee om wat te gaan uitwaaien aan zee. Terwijl ik stond te liften aan de oprit van de autostrade, kwam er plots een gast opdagen die professioneler aanpakte dan ikzelf: hij had een kartonnen bordje met daarop het opschrift ‘Antwerpen’. De snuggere jongeman sprak mij aan in zijn beste Engels. Hij was een Deense of een Zweedse student die in Engeland ergens aan de unief zat en nu terug op weg was naar the homeland om zijn vriendin op te zoeken, als ik het mij goed herinner.

Toen er een auto stopte om hem richting Antwerpen te voeren, vroeg hij: ‘ga je niet mee? Dan kunnen we nog wat verder babbelen!’ In de auto praatten we verder met de chauffeur, onder andere over mentale orgasmes. (Ja, dat zijn dingen die ik mij twintig jaar na datum nog altijd herinner). Voor ik het goed en wel besefte stond ik in de regen en in de wind op een oprit rond Antwerpen, en de Deense Zweed zei dat hij wilde proberen om Amsterdam nog te bereiken die dag. Goh, waarom niet, dacht ik bij mezelf (ik was nog nooit in Amsterdam geweest hé, als dat als excuus kan tellen). Die avond strandden we in Rotterdam, en ik had het geweldige idee om in een kraakpand te gaan slapen. Dat is er nooit van gekomen omdat ik ten eerste niet wist waar er kraakpanden waren en hoe ik die moest vinden. Ten tweede: op café werden we aangesproken door een koppel Marrokanen, die na een paar uur beslisten dat ze mij wel te slapen wilden leggen. De Zweedse Deen probeerde mij dat nog uit het hoofd te praten, maar ik was moe en het vooruitzicht van een bed lokte me.

Op het appartement van die Marrokanen werden nog een paar joints opgestoken en uiteraard was er één van de twee die mij begon te bepotelen. Maar – wonder boven wonder – toen ik hem twee keer erg duidelijk maakte dat ik daar niet mee gediend was, liet hij mij met rust. ’s Morgens werd ik goed gehumeurd wakker, en de andere Marrokaan maakte koffie voor me. Hij gidste  me nog even door de stad, en toonde me de beste plek om terug naar huis te liften.

It was really one of those nights – you wonder how nobody died …

Read Full Post »

Suggesties? Om jullie op weg te helpen, zet ik wat karaktertrekjes op een rijtje:

  • Arrogant (maar dat is vooral omdat ik grote groepen mensen die ik moet begroeten of waar ik mee moet praten een beetje moeilijk te verhapstukken vind, en dan schakel ik over naar de fuck-you-all modus, dan ben ik direct klaar).
  • Bevolkingsoverschot: geen aanhanger van het algemene geloof dat er ‘te veel’ mensen op deze wereld zouden zijn. Iedereen die dat wel vindt, zou eigenlijk zijn eigen theorie in de praktijk moeten omzetten en een enkele rit hiernamaals moeten bestellen. Of zijn het altijd de anderen die te veel zijn?
  • Cynisch: sorry, ergens onderweg mijn naïviteit kwijtgeraakt.
  • Dik: wie er aan twijfelt dat ik echt een vrouw ben moet dus weten dat ik vind dat er een paar kilo’s af mogen, maar dat ik daar nu ook weer niet allerlei lekkere dingen voor wil opgeven.
  • Extreem niet evenwichtig: voor mij is de zinsnede ‘Himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt’ geschreven. Middelmaat is niet aan mij besteed.
  • Franke tote: dat is geen Duits, maar West-Vlaams voor een grote mond. Voor wie het nog niet wist.
  • Groot hart: ’t is te zeggen, ik kan niet kwaad blijven op iemand die oprecht sorry zegt.
  • Happig: ook een beetje gulzig misschien.
  • Interessant: of op zijn minst geïnteresseerd in ongeveer alles.
  • Jambers: euh, nee, liever niet. Ik heb eerder een hekel aan soortgelijke figuren die vooral zichzelf geweldig vinden.
  • Kort lontje: ik kan daar niet aan doen, dat zit bij ons in de familie. Samen met dat gebrek aan geduld.
  • Lanterfanter: kan zoals geen ander tijd verprutsen, waardoor er plots een hele week voorbij is zonder dat ik iets noemenswaardig heb gepresteerd.
  • Moeder: ik kan het iedereen aanraden, al is dat misschien voor de mannen niet zo evident.
  • Necrofiel: haha! ik had u liggen hé …
  • Open geest: want die beleeft meer, volgens de reclame. Nee, serieus, ik vind van mezelf dat ik mijn mening probeer te baseren op feiten en ik heb er ook geen probleem mee om toe te geven dat ik soms eens verkeerd zit.
  • Pinken: zoals in het gezegde ‘die is nogal bij de pinken, zeg!’.
  • Quizzer: als het voor echt geld is, dan wil ik ook echt wel winnen. En anders ook, maar dan kan ik beter doen alsof het niet geeft.
  • Rusteloos: terwijl ik toch ook graag eens op mijn gemak zit hé, zeg. Maar toch wel graag met de nodige prikkels.
  • Stomend: omdat het niet altijd ‘passioneel’ moet zijn.
  • Uiercrème: vergeet al die dure bodylotions. Koop u een pot uiercrème in de Colruyt voor nog geen 5 € en verzeker u voor het volgende semester van een streelzacht velletje.
  • Vagebond: dat wilde ik vroeger zijn, omdat ik het zo romantisch vond. Ooit een poging ondernomen om in Parijs een leven als clochard op te bouwen, maar gestrand in de rijkswachtkazerne van Kortrijk.
  • Wegwijzer: ik kan mij dus verschrikkelijk goed oriënteren. Zelfs in een vreemde stad weet ik erg goed welke richting ik uit moet lopen om terug aan het hotel te geraken.
  • Xantippe: ja, soms wel eens. Maar als je nu direct had gedaan wat ik had gezegd, dan was dat ook niet nodig geweest hé.
  • YMCA: waar ik ooit logeerde met mijn toenmalig lief, omdat de andere hotels in NY city te duur waren. Voor fans van plastic hoezen rond de matrassen, stapelbedden en back to basics zeker een must.
  • Zonderling: er zijn nogal wat mensen die mij een rare vinden. Maar dat is meestal wederzijds.

Wie dus op de hoogte is van een liedje dat bovenstaande karaktertrekjes beschrijft, laat me maar iets weten …

Read Full Post »

Tja, wat moet ik hier nu weer mee aanvangen? Ik weet niet eens wat ‘men’ van mij verwacht op dat vlak, laat staan dat ik mij aan deze mij onbekende verwachtingen zou kunnen of willen conformeren. Bovendien, ik kan ongeveer elk muziekgenre wel smaken in meerder of in mindere mate (schlagers en raggamuffin/dancehall en Level 42 niet te na gesproken). In dat opzicht ben ik – en Johan Sanctorum zal er blij om zijn – een eclectist pur sang. Net zoals de meeste mensen rondom mij wissel ik af tussen wat men ‘hoge cultuur’ en ‘lage cultuur’ noemt,

Langs de andere kant: vroeger was het wel beter. Op tekstueel gebied dan toch. Tegenwoordig is het allemaal van ‘I love you – you love me too – your eyes are blue‘. De Beatles gooiden er tenminste nog op tijd en stond een yeah-yeah-yeah tussen. Nee, maar serieus: tot diep in de jaren ’80 schreven ook de hardrockers (die toch door de rest van het muziekestablishment tot de niet zo slimme medemensen werden gerekend) poëtische teksten. Over gokken bijvoorbeeld (The Ace of Spades, van Motorhead), of over wat ze meemaakten tijdens hun verblijf aan een Zwitsers meer (Smoke on the Water, van Deep Purple). Ik vrees dat het op dat gebied verkeerd is beginnen lopen toen Stock, Aitken en Waterman zich er mee zijn gaan bemoeien.

The Dire Straits, het heeft een hele tijd geduurd voor je hardop mocht zeggen dat je daar fan van was. Voor de rockers waren ze te zacht en voor de new-wavers te mainstream. Voor de popliefhebbers dan weer te ingewikkeld vermoed ik, en de hoofdband van Marc Knopfler  heeft natuurlijk niet bijgedragen aan het hipheidsgehalte van zijn groep. Haarbanden en beenwarmers mogen dan nu weer in opmars zijn, maar in mijn wereld was dat de eerste keer in de mode rond 1982. Zowel haarband als beenwarmers verdwenen het volgende seizoen alweer in de kast, en op gevaar van onmiddellijke verbanning uit je peer group zorgde je er wel voor niet meer met die accessoires betrapt te worden.

De eerste keer dat ik kennis maakte met Dire Straits was in de turnles, toen ik in het eerste of tweede middelbaar zat. Onze lerares was nogal gek op dansen, en dat is een eufemisme. Het was de tijd van het jazzballet, Flashdance en Fame. En nu valt eindelijk mijn frank: zij zag in ons natuurlijk allemaal een West-Vlaamse versie van Leroy Johnson of Coco Hernandez! Terwijl ik maar een onhandige tiener was, met veel te grote handen en voeten en met een ontstellend gebrek aan ritmegevoel. Voor de één of andere opendeurdag had de juf besloten dat wij een dansje moesten doen op ‘Walk of Life’ van de Dire Straits. Horresco referens … Ik kwam altijd twee tellen te laat, draaide steevast naar de verkeerde kant en de blikken die de lerares mijn kant uitstuurde varieerden van medelijden (allez, hoe kun je dat nu niet kunnen?? hoorde ik haar denken) tot gefrustreerde woede (Wendy, hoe lomp kun je nu eigenlijk zijn?). En dat terwijl ik voor we de hele tijd moesten dansen in de turnles, altijd zeer goede punten had behaald voor L.O.

‘Brothers in Arms’ is trouwens verantwoordelijk voor een zeer intens autoradiomoment in mijn leven. Ik was in Bali, op reis met een vriendin. Het toerisme lag op zijn gat, door de aanslagen in 2005. Die reis had ik gewonnen, en we logeerden in een poepchique hotel met butlers die 24/7 tot onze beschikking stonden. Eén van die butlers had ons zijn vriend aangeraden om excursies te maken, omdat die beschikte over an airconditioned car. Voor ongeveer 20 € per persoon werden we dus de hele dag rondgereden van de ene bezienswaardigheid naar de andere. Nu reis ik wel graag, maar zo ver was ik nooit eerder geweest, op gezette tijden werd ik wel overvallen door een gevoel van ontheemdheid. Alsof ik ergens niet hoorde. Nu ik er zo over denk: ik reis vooral graag om terug thuis te kunnen komen.

Meestal zetten onze gidsen ons terug af aan het hotel voor het donker werd, maar die dag reden we ’s avonds nog rond in de complete duisternis. Ik leunde met mijn voorhoofd tegen het raam, en keek in het pikzwarte gat. Wie ooit op reis is geweest in een gebied waar er niet elke twee meter een verlichtingspaal staat en je niet om de haverklap hel verlichte steden op je weg aantreft, weet hoe allesomvattend die duisternis is. Bij mij is die donkerheid genoeg om me helemaal alleen op de wereld te voelen, zelfs al zit ik in gezelschap in een auto.

Als je in die omstandigheden ‘Brothers in Arms’ op de radio hoort, dan heb je wel een zakdoekje nodig hoor …

Read Full Post »

Tijdens het weekend liet ik me verleiden om via facebook te reageren op deze post van Jan Pollet. Die entry verwees dan weer naar een bericht op de site Alphavillle waar een bijdrage te lezen is van Johan Sanctorum, die de tekst ook publiceerde op zijn eigen weblog ‘Visionair België’. (Héhé!).

Enfin, omdat ik het niet echt eens was met wat Sanctorum schrijft, werd me de bal teruggekaatst, zodat ik wel verplicht was om een gefundeerd antwoord te formuleren. Het werd uiteindelijk een tekst van 4 pagina’s, dus het is voor de liefhebbers.

Kort geformuleerd stelt Sanctorum dat Beyoncé mag pikken van De Keersmaeker, omdat dat we in een bad genaamd ‘intertekst’ leven, en dat intellectuele rechten toch problematisch zijn en daarbij: het getuigt van mentale frisheid in een maatschappij als ideeën vrij kunnen circuleren.

Wie is Johan Sanctorum?

Het is in dit debat relevant om de achtergrond van Sanctorum te belichten. Niet om op de man te spelen, maar wel om de achtergrond van enkele standpunten te belichten. Volgens Wikipedia: “Zo is hij een voorstander van algehele afschaffing van cultuursubsidies en hekelt hij het “Belgisch patriottisme” van de Vlaamse culturele wereld. Het is dus duidelijk dat Sanctorum een Vlaams nationalist is (in de zin dat hij streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen) en bekend staat als de tekstschrijver van Bruno Valkeniers.

De afkeer voor dat ‘Belgisch patriottisme’ sijpelt al door in de eerste paar zinnen van zijn kritiek op: De reactie van de bekendste Vlaamse (of moet ik in haar geval zeggen: Belgische) choreografe is dubbelzinnig.”

Ok, Johan, we horen je. De Keersmaeker heeft zich nog niet bekeerd tot het Vlaams nationalisme, en is dus per definitie een product van het zo verfoeide Belgische establishment. ( … “barones Anne Teresa De Keersmaeker binnen de cocon van het Vlaams-Belgische subsidiecircuit is groot geworden”.)

Hoewel Sanctorum in het begin van zijn tekst de merites van De Keersmaeker looft (Zonder twijfel is Anne Teresa De Keersmaeker een mijlpaal in de geschiedenis van de moderne dans …), wordt deze verdienste enkele zinnen later gereduceerd tot de kunst van het binnenrijven van subsidies.

Voor zover ik de kronkelige redeneringen van Sanctorum juist interpreteer is De Keersmaeker dus ‘zonder twijfel een mijlpaal’, maar groot geworden binnen de cocon van het Vlaams-Belgische subsidiecircuit. Is dat dan eigenlijk geen bewijs van de bijzondere efficiëntie van datzelfde subsidiecircuit? Of gooien we tegenwoordig gewoon alle consequentie en logische conclusies overboord? Maak er eens uw gedacht van, mijnheer Sanctorum.

Sanctorum doet trouwens ook geen enkele moeite om zijn beweringen als zou De Keersmaeker dankzij dat zo verfoeide Vlaams-Belgische subsidiecircuit groot geworden zijn op enige manier te staven. We hebben hem op zijn woord te geloven, en laat ik dat nu net niet doen. Bewijzen graag, mijnheer Sanctorum. Harde feiten en cijfers, in tegenstelling tot stemmingmakerij.

De reactie van De Keersmaeker?

De officiële reactie van De Keersmaeker is deze: “People asked me if I’m angry or honored. Neither, on the one hand, I am glad that Rosas danst Rosas can perhaps reach a mass audience which such a dance performance could never achieve, despite its popurality in the dance world since 1980s. And, Beyoncé is not the worst copycat, she sings and dances very well, and she has a good taste! On the other hand, there are protocols and consequences to such actions, and I can’t imagine she and her team are not aware of it”.

Sanctorum noemt deze reactie ‘dubbelzinnig’, ik vind ze dan weer genuanceerd. De Keersmaeker erkent dat ze dankzij Beyoncé een groter publiek bereikt dan ooit tevoren en heeft ook lof voor haar dans- en zangkwaliteiten. Tegelijkertijd wijst ze Beyoncé en haar management op hun verantwoordelijkheid inzake copyrights, auteursrechten en intellectuele eigendom.

Hoge Kunst vs. Lage Kunst.

Sanctorum maakt in één klap ook het intentieproces van De Keersmaeker: “Een groot deel van De Keersmaekers discours omtrent Beyoncés zogenaamde misstap draait rond dat moreel-intellectueel superioriteitsgevoel”. Hij baseert zich daarvoor op de officiële reactie van De Keersmaeker. (“Now that I see Beyoncé dancing it, I find it pleasant but I don’t see any edge to it. It’s seductive in an entertaining consumerist way”).

Mensen die Rosas appreciëren doen dat volgens Sanctorum vooral om “in interessante gesprekken te tonen hoe gecultiveerd ze wel zijn”. Het is een beetje gek, toch, om De Keersmaeker te verwijten een arrogante houding aan te nemen in de discussie om dan hetzelfde te doen in de omgekeerde richting. Wie liefhebber is van moderne dans heeft ook een hoog ‘zelfknuffelgehalte’, wat daar dan ook mee bedoeld wordt.

Uiteraard wordt moderne dans (en bij uitbreiding dans tout court) gesmaakt door een welbepaalde culturele elite. Tijdens een voorstelling van Rosas, Cherkaoui, Vandekeybus, … zal 99% van het publiek deel uitmaken van de blanke middenklasse, alle initiatieven om dat soort cultuuruitingen laagdrempeliger te maken ten spijt. Het is dezelfde klasse die museums bezoekt, boeken leest, dichtbundels koopt en naar experimentele theatervoorstellingen gaat.

So what, om het met de woorden van Sanctorum te zeggen.

Waardeoordeel.

“Wel bemerk ik een latent superioriteitsgevoel van de “hoogcultuur” t.o.v. de “populaire cultuur”. De eerste manifesteert zich als experimenteel, vernieuwend, origineel, doordacht, intensief, diepzinnig. Van daaruit wordt de tweede geëtiketteerd als “mainstream”, inspiratieloos, entertainend, oppervlakkig, commercieel”.

Ik heb er alvast geen probleem mee om te te geven dat ik kunstuitingen die experimenteel, vernieuwend, origineel, doordacht, intensief en diepzinnig zijn meer waarde toe ken dan wat inspiratieloos, entertainend, oppervlakkig en louter commercieel gericht is. Nee, ik ga niet mee in de postmodernistische, relativerende onzin als zouden deze twee soorten kunst dezelfde merites hebben. Dat wil niet zeggen dat ik inspiratieloze edoch goed geproducete pop van meiskes als Britney Spears en c° niet zou kunnen smaken bij momenten. Om maar eens een belegen cliché uit de kast te halen: ik kan bij momenten gerust genieten van een pretentieloze Big Mac, maar ik wéét dat het geen kwaliteit is.

Low middle class.

(…) ik zal me beperken tot de vaststelling dat het zogenaamde materialisme en de diva-allures van Beyoncé Knowles wortelen in de sociale ambities van een Texaans, cultuurloos low middle class gezin (…)”

Oh, als je maar uit een cultuurloos low middle class gezin komt is het o.k. om je sociale ambities op volstrekt illegale wijze te realiseren door op ordinaire wijze te gaan pikken? Als je die redenering doortrekt, dan treft de jeugdige veelpleger die vorige week in Borgerhout werd neergestoken ook weinig schuld, want ook zijn zogenaamde materialisme zal wel geworteld zijn in de sociale ambities van een ontwortelde jongeman uit een achtergesteld milieu.

Iets in mij zegt dat Johan ‘Ik stel gewoon de clash tussen twee werelden vast’ Sanctorum, al dan niet bij monde van Valkeniers (of vice versa) het daarmee oneens zal zijn.

SABAM, intellectueel eigendom & citaatrecht.

Nogmaals: het is redelijk moeilijk om de glibberige kronkels in de redeneringen van Sanctorum te volgen en er enige logica in te ontwaren. De man lijkt er een sport van te maken om – zonder veel argumenten – van alles en nog wat op een hoopje te vegen en daar zijn gelijk uit te halen. De passage over Sabam hangt met veel haken en ogen aan elkaar, maar ik probeer even het kluwen te ontwarren voor u.

“Binnen dat cultureel establishment was er groot begrip voor de houding van De Keersmaeker, al klonk het hier en daar ook wel dat dit ontmaskerde plagiaat een mooie publiciteit oplevert”. Euh ja, Johan, als je even de moeite had genomen om de officiële reactie van De Keersmaeker helemaal te lezen, dan had je al kunnen constateren dat ze dat zelf ook erkent.

 “Wat ik in de discussie mis, is de cultuurfilosofische pointe: wat betekent “plagiaat” nu eigenlijk, en bestaat er zoiets als “intellectueel eigendom”? Interessante vraag. Maar geeft Johan er ook een antwoord op? Niet voor zover ik kan zien. Er komt een tirade tegen Sabam (die ik zelfs grotendeels onderschrijf), waarna hij naadloos overgaat tot de vaststelling: “Intellectueel eigendom” is in onze cultuurgeschiedenis altijd al iets problematisch geweest”. Is dat zo, mijnheer Sanctorum? En krijgen we daar misschien ook voorbeelden bij? Wordt deze stelling ergens onderbouwd? Niet dus.

Strafrecht.

In elk geval: in het strafrecht bestaat de term ‘intellectueel eigendom’ wel. Deze tekst, bijvoorbeeld, is mijn intellectueel eigendom. Ik hoef ze daarvoor nergens te deponeren of te beschermen. Ik heb ze gecreëerd en gepubliceerd, en dat is voldoende.

In het geval van De Keersmaeker vs. Beyoncé lijkt het me ook overduidelijk dat het gaat over het stelen van intellectueel eigendom, met als verzwarende omstandigheid dat de diefstal moet dienen om zichzelf te verrijken, zonder dat men de originele eigenaar daarin wil kennen. De arrogantie waarmee dit gebeurt is stuitend, en volgt een modus operandi. Het is niet de eerste keer dat Beyoncé van plagiaat beschuldigd wordt. Wie even de moeite neemt om te zoeken, merkt dat het internet vol staat met gefundeerde berichten in die zin. Plagiaat is voor Beyoncé een constante die weggemoffeld wordt onder het label van ‘zich laten inspireren’ in de hoop de originele bedenkers niet te moeten betalen voor hun werk.

Ik daag u overigens uit om het werk van Beyoncé te plagiëren. Het zal niet lang duren vooraleer u een dagvaarding in de bus vindt van Columbia Records. Maar dat zal dan wel weer kaderen in de materialistische ambities van een low middle class gezien, vermoed ik.

Uit de bocht.

Hoeveel keer is het thema van Don Juan vanaf de renaissance tot heden overgenomen en doorgegeven, zonder copyrightperikelen? Moet een onderzoeker de nazaten van Einstein toestemming vragen om de relativiteitstheorie te gebruiken?”, vraagt Johan Sanctorum zich af.

Wel, Johan, op het eerste deel van uw vraag (namelijk: hoeveel keer), daar is moeilijk op te antwoorden. Maar ik kan me moeilijk voorstellen dat u als min of meer geleerde mens daar zelf geen antwoord op kunt formuleren. Het is namelijk zo dat ‘intellectueel eigendom’ zich beperkt in de tijd uitstrekt, al was het maar omdat de bedenker van een bepaalde tekst, thema, boek, lied, melodie, …. op een bepaald moment de pijp aan Maarten geeft. U mag dus, zonder bang te zijn voor problemen, een uitvoering opnemen van pakweg ‘De Toverfluit’ van Mozart. Daar geldt dus geen ‘auteursrecht’ meer op. Een snelle opzoeking via Google leert me dat binnen de E.U. auteursrecht geldt tot 70 jaar na het overlijden van een artiest. De eerste auteur die ‘Don Juan’ in een boek opvoert, is Gabriel Téllez, die overleden is in 1648.

Einstein.

Einstein, slimme kerel, wordt over het algemeen beschouwd als de bedenker van relativiteitstheorie. Waarschijnlijk klopt dit niet helemaal met de werkelijkheid, de bijdrage van zijn vrouw bijvoorbeeld, wordt blijkbaar onderschat. 

Wil een wetenschapper zich baseren op deze theorie dan mag dat, en wel onder het citaatrecht. Dat maakt het namelijk mogelijk om bepaalde bronnen te citeren (met bronvermelding, natuurlijk) ten behoeve van kritiek, polemiek, recensie, onderwijs, of in het kader van wetenschappelijke werkzaamheden.

Het is trouwens op dit citaatrecht dat ik mij al een hele tijd aan het beroepen ben. Idem dito voor de student die een thesis schrijft, want dat schijnt u zich ook af te vragen.

Intertekst.

Sanctorum denkt het warme water te hebben uitgevonden door te stellen dat we tegenwoordig in bad zouden leven dat door filosofen ‘intertekst’ genoemd wordt.  Ideeën moeten kunnen bewegen om gerecycleerd te worden. Het vermogen tot imiteren, absorberen, kopiëren, parafraseren, permuteren ,… is zelfs een maat voor de mentale fitheid van een samenleving. Beschermde ideeën zijn dode ideeën”. Afgezien van het feit dat het woord ‘permuteren’ een beetje moeilijkdoenerij is van Sanctorum ben ik geneigd om het daarmee eens te zijn.

De denkfout die hij maakt is echter dat het niet de ideeën zijn die beschermd zijn, maar wel de bedenkers ervan. Er is niets tegen parafraseren, kopiëren en als het God belieft ‘permuteren’, maar er is nog een verschil tussen parafraseren (wat dus onder het citaatrecht valt), parodiëren en platweg stelen om er zelf materieel beter van te worden. Beyoncé imiteert schaamteloos, zonder enige artistieke meerwaarde te creëren. Dat getuigt niet van mentale fitheid, wel van intellectuele luiheid.

Read Full Post »

Older Posts »