Feeds:
Berichten
Reacties

De vereniging van Influencers, Instagrammers, Snapchatters en Bloggers (VIISB) laat in een persbericht weten dat ze van Minister Muyters eisen dat hun beroep erkend wordt als ‘zwaar beroep’ zodat ze minder lang zullen moeten werken vooraleer ze de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Woordvoerder Kenny V. klaagt bovendien aan dat de job een negatieve reputatie heeft en dat influentials vaak het slachtoffer zijn van hoon en spot op de sociale media. “Wij worden nog veel te vaak beschouwd als ettertjes die het enkel doen voor de gratis spullen die we krijgen. Maar dat is niet zo. Wij hanteren een strenge ethische code die bestaat uit de hashtags honesty, freestuff en thegoodlife. Bovendien bestaat het nieuws in de krant of op TV voor 90% uit slecht nieuws en haterz gonna hate. Het is de taak van influentials om zelfs over het meest crappy product goede dingen te zeggen. En dat vergt soms bijzonder veel creativiteit. Maar goed, gelukkig zijn er Instagram- en Snapchatfilters zodat we gelukkig beroep kunnen doen op de inventieve inspanningen van anderen.

Elke V. legt bovendien een bijzonder pakkende getuigenis af. “Ik zou deze zomer normaal gezien met mijn familie op vakantie naar de Côte d’Azur. Mooi weer en lekker eten gegarandeerd, fijne stadjes bezoeken, aan het strand of aan het zwembad liggen, … Ik keek er geweldig naar uit. Maar toen kwam Oostende op de proppen met hun wademax campagne en ik had het aan mijn been natuurlijk. Weg droomvakantie. Leuk hoor, feestjes op een yacht aan je neus voorbij zien gaan omdat je in de Langestraat in een marginale discotheek moet doen alsof je je geweldig amuseert! Hashtag NOT. Bovendien moest ik op dat Theaterfestival daar ook nog eens in de gietende regen een onverstaanbaar toneelstuk bijwonen. Ik hield er een stevige verkoudheid aan over, maar dat wordt dus niet erkend als arbeidsongeval hé! Maar ik kan je wel Lemsip aanraden bij snotvallingen en griepachtige symptomen.

Thomas S., sinds een jaar of twee the coming man in de community, heeft dan weer last van een ander probleem. “Ik zou zo graag nog eens op café een gewone koffie bestellen. Simpele, goeie koffie in een ordinaire tas in plaats van een beker of een glas. En geen tierlantijntjes. Maar ja, met mijn reputatie is dat dus onmogelijk. Ik mag er niet aan denken dat er stiekeme foto’s van mij verspreid zouden worden terwijl ik geniet van een koffie die niet uit het gat van een aap komt. En die pumpkin spice latte soy skimmed die er deze herfst weer zitten aan te komen …. Ik heb er nu al nachtmerries van.

Laura G. is foodblogger en heeft dan weer een ander probleem. “Vergeet ook niet dat wij moeten zien te overleven op chiazaad, quinoa en smoothies van boerenkool en gember. Oké, ’s avonds schakelen wij dan verplicht over naar Gin & Tonic met aardbeien, komkommers, anijsster, arganpitten en cacaoschilfers, maar het is toch niet te onderschatten. Af en toe ga smeek ik mijn moeder om nog eens wortelpuree met worst klaar te maken voor mij. Ze moet dan eerst wel een geheimhoudingsclausule ondertekenen en ik sta er dan ook op dat alle smartphones en fototoestellen in een kluis worden gestoken.

Maarten D. is dan weer opgetogen. Als ervaringsdeskundige op vlak van burn-out met een reeks boeken op zijn naam over het probleem (Hoe Burn Out je leven kan helen, Happy met een Burn Out, Burn je Burn Out). “Uit gesprekken met influencers en bloggers kan ik opmaken dat er een enorm probleem is van Burn Out bij die mensen. Het is echt een zeer groot taboe dat nog moet doorbroken worden. Ik voorspel dat binnen enkele weken de hashtag burnout trending zal worden. Ik heb mijn uitgever al verwittigd.

Het kabinet van Muyters heeft tot op dit moment nog niet gereageerd.

Elena Ferrante is een mysterie. En in tijden zoals deze, waarin we op elk sociaal netwerk een eindeloze stroom aan de platte banaliteiten van het dagelijkse leven door de strot geramd krijgen (de maaltijden en het bereiden ervan, de uitstapjes en de reizen, de kinderen en de kleinkinderen, huisdieren, geliefden die nieuw ons leven komen binnengestormd of er net stilletjes uit verdwijnen, de dingen die we kopen, het nieuws in de krant of TV dat ons misnoegt of ontstemt of net tevreden maakt, de ellende van het verkeer of telecommaatschappijen, ambtelijke beslissingen die nooit snel genoeg genomen worden, de eeuwige cyclus van ziekte, gezondheid en dood) is het hechten aan je privacy en anonimiteit een quasi een halsmisdaad.

Maar goed, ik dwaal af. Sowieso probeer ik triomfantelijke nieuwberichten over de ‘echte’ identiteit van Ferrante te negeren en doet het niets af aan mijn begrip voor haar beslissing om zich niet als een kunstig aapje te laten opvoeren in allerlei media en haar boeken voor zich te laten spreken. Kunst in het algemeen en literatuur in het bijzonder zijn bovendien veruit de enige manier om te ontsnappen aan het mundane leven zoals we het zien passeren op Facebook of Instagram.

“De geniale vriendin” is het eerste deel van het vierluik van de Napolitaanse romans. Daarin schetst Ferrante aan de hand van de vriendschap tussen twee opgroeiende jonge kinderen (Lila en Lena) het leven in een Napolitaanse volkswijk in de jaren ’50 en ’60. Ze doet dat in een bedrieglijk eenvoudige taal, zonder veel tierlantijntjes of geforceerde literaire vondsten, terwijl ze er toch in slaagt om behoorlijk complexe karakters neer te zetten. De band tussen de twee protagonisten is diep en hecht, maar tegelijkertijd niet gespeend van afgunst, jaloezie en hier en daar klein verraad. De meisjes groeien op in een kleine wereld die in het begin niet verder reikt dan de straten van hun wijk en waar eeuwenoude codes gelden. Er is geweld: vrouwen worden door hun mannen geslagen, broers rossen hun zusters af en af en toe gaan de vrouwen in de wijk ook onderling op de vuist. Er is ziekte, vuiligheid en armoede. Onwetendheid. Strenge mores bepalen het leven van vrouwen die voornamelijk hun eer en reputatie moeten bewaken en zien hoog te houden.

Maar er zijn ook de eerste tekenen van verandering. Net zoals overal elders in het naoorlogse Europa komt er een democratiseringsproces op gang en kunnen ook arme kinderen die slim genoeg zijn doorstromen naar het hoger onderwijs. Straten worden geasfalteerd, de eerste auto’s en televisies verschijnen in buurt. Het soort significante veranderingen waar ik soms ook mijn eigen ouders over hoor vertellen.

Lila is zonder meer de stoutste, meest ondernemende, verstandigste van de twee. Ze neemt Lena mee op sleeptouw, dwingt haar haar grenzen te verleggen, brengt haar door ongenadig vragen nieuwe inzichten bij. Lena mag dan wel de verteller zijn, Lila is diegene waarrond het verhaal pivoteert.

De verhaallijn in “De geniale vriendin” is rijk zonder overdadig te zijn. Met onverwachte wendingen die toch geloofwaardig blijven. Weinig hoogdravend, maar toch met een beeldende kracht die naar meer doet smaken.

Ik begin in elk geval met heel veel zin aan het volgende deel.

cover_9788866320326_1320_600

Gisteren schreef ik voor het werk iets over brutalisme in webdesign. Dat is natuurlijk een van de heerlijke voordelen aan een job in een iets creatiever bedrijf waar het er toe doet hoe de dingen er uitzien. Na jarenlang tekstjes schrijven over de voordelen van deze of gene software is het een verademing.

Maar goed, brutalisme. Ik ga me niet voordoen als een grote kenner van architectuur, tot een paar maanden geleden had eigenlijk nog nooit van de term (of de bouwstijl) gehoord. En toen ontdekte ik een aantal foto’s van gebouwen in brutalistische stijl uit het Sovjettijdperk. Het was liefde op het eerste gezicht, zowel met de term als met de gebouwen. Het woord ‘brutalisme’ beschrijft ook zonder veel omhaal de stijl accuraat, het is niet moeilijk om je in te beelden over welke soort gebouwen het gaat. Ik hou ervan hoe ze het landschap domineren, opeisen en overheersen, of het nu gaat om een stadslandschap of een ruraal gebied. De stille dreiging die ervan uitgaat, de imposante grootsheid. Maar ook het gebrek aan afwerking. Alsof de constructie op de een of andere manier arrogant heeft beslist dat het al die tierlantijntjes niet nodig heeft om af te zijn.

Het is natuurlijk niet toevallig dat de bouwstijl opgang maakte vanaf de jaren ’50. De oorlog was net afgelopen, het verwoeste Europa moest in ijltempo heropgebouwd worden, de desillusie verwerkt. De koude oorlog diende zich aan en de bom ging vallen dus veel ruimte voor frivoliteiten was er niet. Die ernst en somberheid voel je ook in die constructies, je hebt niet het gevoel dat het binnenin een zee van licht en vreugde is. Tegelijkertijd doen de ruimteschipachtige vormen van sommige complexen je dromen van andere en verre werelden, je hoeft enkel het gebouw binnen te gaan om te ontsnappen.

Dat ik een zwak heb voor esthetiek die wat inspanning vereist om ‘mooi’ gevonden te worden komt natuurlijk omdat ik er mijzelf mee identificeer. Ik ben zelf ook moeilijk, weinig toegankelijk. Eerder afstandelijk en soms koud. Rationeel en weinig hartelijk. (There’s nothing you can throw at me/ That I haven’t already heard).

En ook als het gaat over brutalisme in webdesign, dan dekt de term de lading erg goed. Het gaat niet enkel over ruw en rudimentair design, maar ook over een totaal afwijzen van UX (gebruikerservaring). Want laten we wel wezen: gebruikerservaring is er in de eerste plaats op gericht om je zo snel mogelijk te laten ‘converteren’. Klant worden, iets downloaden, kopen. En die ervaring zo lekker en smooth laten verlopen dat je er niet genoeg van krijgt.

Brutalistische websites hebben daar lak aan. Ze zien eruit alsof ze uit de jaren ’90 stammen, met lelijke kleuren en dito lettertypes. Ze werken op je zenuwen omdat niet functioneren zoals alle andere sites uit het tijdperk van de klant centraal stellen en je snel en zonder fout en superlogisch van de ene naar de andere pagina loodsen (en voor je het weet heb je je e-mailadres achtergelaten of je creditcard gegevens ingevoerd). Ze zijn irritant, traag en lomp. En ik vind ze zonder meer geweldig.

Fata morgana

De man stapt stevig door over de lange laan die is afgezoomd met Japanse kerselaars die allemaal even hevig in bloei staan. Als in een lichte sneeuwbui dwarrelen de blaadjes naar beneden en lijken net voor is stil. Niet gewoon stil, maar muisstil. Er is niets te horen, behalve dan zijn eigen zuchten, het schuren van zijn broek en het geluid van zijn voetstappen. Er staat geen zuchtje wind en de zon schittert eenzaam hoog aan de hemel.

Vastberaden stapt hij door, wat achter hem ligt kan hem niets schelen. Hij weet het niet zeker, maar hij vermoedt dat hij nog een aantal kilometer af te leggen heeft vooraleer hij zijn bestemming bereikt. In de verte, als een fata morgana ziet hij al vaag de contouren van de poort waar hij straks doorheen zal stappen. Hij heeft horen zeggen dat die reusachtig is.

En werkelijk, zo is het ook. Naarmate hij dichterbij komt flonkert de poort in de zon. Het is dan toch waar wat ze zeggen: dat beide poortdeuren gemaakt zijn uit het sterkste ebbenhout en rijkelijk belegd met goud. Hoe dichter hij komt, hoe sneller zijn pas. De laatste honderden meters legt hij op een drafje af, zijn hart holt van vreugde en verwachting. Voor de poort houdt hij halt en legt zijn hoofd in zijn nek om de hoogte ervan in te schatten. Het ding is zo breed als viervaksautosnelweg, zo hoog als een bescheiden flatgebouw. Nu ziet hij dat niet enkel goud is gebruikt voor de afwerking, maar ook parelmoer en honderden – wat zeg ik? – duizenden edelstenen. Smaragden, briljanten, robijnen. Saffieren en het helderste kristal. Lapis lazuli. Hij is met verstomming geslagen, de aanblik van al dat fraais maakt zijn knieën week. Zijn koffer glipt uit zijn handen zonder dat hij het merkt. De ingenieuze geometrische patronen maken hem duizelig, er is zoveel, zoveel te zien dat hij dagen zou kunnen blijven kijken en telkens weer nieuwe taferelen, symbolen en betekenissen zou kunnen ontdekken.

Enigszins bekomen van de eerste indrukken herinnert hij zich opnieuw waarom hij hier is. Hij moet door de poort! Daarachter ligt zijn toekomst, zijn nieuwe leven. Hij neemt opnieuw zijn koffer in de hand, probeert het stof uit zijn kleren te staan en is een moment of wat ontzettend gegeneerd over zijn outfit. Hij nadert de poort in de veronderstelling dat die zich op magische wijze zal openen. Als dat niet gebeurt probeert hij één van de poortdeuren te openen door zich er met zijn volle gewicht tegen aan te gooien, maar het ding geeft natuurlijk geen kik. Hij zoekt naar een bel, een klopper of een sleutelgat. Niets.

Hij schreeuwt. Een langgerekt ‘HALLOOOOOOOOO’, maar het enige dat hij hoort is zijn eigen stem. Verder dezelfde lege stilte die hem nu al urenlang omringt. Hij krijgt het er een beetje van op zijn heupen. Meticuleus inspecteert hij de poort. Wandelt er langs op en neer, probeert het met bezweringen allerhande, drukt hier en daar op een paneel in de hoop dat de poort zich alsnog opent. Het is pas als hij zich uitgeput tegen vestingmuur neerzet dat hij in de bocht ervan een bescheiden, houten deurtje ziet. Er hangt zelfs een bordje waarop in vervaagde letters ‘RECEPTIE’ te lezen is. Deze keer geeft de klink gelukkig wel mee en hij betreedt een koele, halfduistere ruimte. Er is een ouderwets loket met traliewerk.

– Goedemiddag mijnheer, kan ik u helpen? Vraagt een bleek en androgyn uitziend jongmens.

– Ja, wel. Ik weet het niet goed. Ik dacht dat ik binnen moest langs de poort, dus ik loop al een tijdje te zoeken, klonk het geërgerd.

De bleke jongeman, of was het een vrouw, trok de wenkbrauwen op.

– Och mijnheer, die poort openen we eigenlijk enkel bij zeer speciale gelegenheden. Of op momenten dat we zeer veel bezoekers verwachten. Het is een hels werk om dat ding geopend te krijgen. Mag ik even uw papieren? Dan kijk ik even na in welke kamer ik u mag onderbrengen?

– Papieren? Hmm, nee, ik vrees dat ik die niet bij mij heb. Ik had me niet aan dit soort formaliteiten verwacht, als ik eerlijk mag zijn.

– Dat hoor ik wel meer, zei de jongeman – of was het een jongedame? – droog. ‘Maar zonder papierwerk zou het hier nogal een boeltje worden vrees ik. Mag ik dan even uw naam? Dan kijk ik alles even na in het systeem.

– Geboren te? En wanneer precies?

– Geboren te Brussel in 1986.

– Aha, ik zie het. Wel vreemd, we hadden u nog niet zo onmiddellijk verwacht. Staat u mij toe even te bellen met een collega. Neemt u ginder even plaats? Dan kom ik zo dadelijk bij u terug.

Gedwee neemt hij plaats in één van de makkelijk uitziende zetels. Hij opent zijn koffer en haalt er een ingebonden exemplaar van de Koran uit. Hij laat zijn vinger over het papier glijden en murmelt zachtjes een soera. In de achtergrond hoort hij de receptionist – of is het een receptioniste? – bellen met een collega en driftig tokkelen op een toetsenbord. Hij schrikt op wanneer een even jong en even androgyn wezen in butleruniform naast hem komt zitten.

– Mijn naam is Ku. Mag ik u een paar vragen stellen?

Ibrahim klapt het boek dicht. “Neen”, zegt hij driftig. “Ik heb hier schoon genoeg van. Er is sprake van een groot misverstand en ik eis dat u dit onmiddellijk recht zet. Ik wil de baas spreken, en wel nu onmiddellijk. Dit is werkelijk ongehoord!”.

Ku lacht minzaam. “Dat er sprake is van een misverstand, dat ben ik met u eens. De brochure die u in uw hand heeft is namelijk behoorlijk misleidend opgesteld. Het is nu al een tijdje dat we proberen om de verantwoordelijke uitgever ervan te pakken te krijgen, maar tot nu toe zonder resultaat. Heeft u misschien wat inlichtingen daarover?”.

– Hoe durft u? Hoe durft u dit Heilige Boek een brochure te noemen? En misleidend? Dit is heiligschennis, hoort u? Ik ben benieuwd wat uw baas daarvan vindt.

Gehaast zegt Ku “Ach mijnheer, windt u zich toch niet op. Ik bedoelde het niet zo. Er zijn heel wat van die brochures in omloop geraakt op de één of andere manier. Zo krijgen we hier regelmatig verschillende versies binnen van één of ander Testament waar geen weldenkend mens wijs uit raakt. Je leest er de gekste dingen in. Het is op een bepaald niveau zelfs behoorlijk grappig, alleen merken we dat mensen zich er nogal druk over kunnen maken. Daarom zouden we eigenlijk graag eens met de schrijver van die brochures willen praten, maar we hebben er geen flauw idee van wie hij is.”

– De schrijver van dit boek? Het is de openbaring van God, door Zijn profeet natuurlijk. Vrede zij met hem.

– Ja, wel, dat is het net. De Verenigde Unie van Goden, Afgoden, Halfgoden en Superhelden ontkent dus met klem ooit aan iemand deze opdracht te hebben gegeven. Wij hebben bovendien alle notulen van alle vergaderingen grondig doorzocht en daaruit blijkt inderdaad dat zo’n openbaring zoals u het noemt dus nooit heeft plaatsgevonden.

– Dat is een grove leugen! roept Ibrahim uit.

Ku trekt de wenkbrauwen op en zegt afgemeten: “Nu kunt u mij van zeer veel zaken beschuldigen, mijnheer, maar een leugenaar ben ik niet. En als u mij nu wil volgen, dan breng ik u naar uw vertrekken”.

Verward sjokt Ibrahim achter Ku aan. De plaats ziet er uit als een duur vakantie-oord. Er is een wit strand met palmbomen. Zwembaden en strandstoelen. Gezellig uitziende huisjes. Bij nummer 42 houden ze halt. Ku opent de deur en zegt: Voilà, dit wordt je plek voor de komende dagen. Er ligt geschikte kledij in de kast, en verder ben je vrij te gaan en te staan waar je wil. Eten en drinken doe je aan de bar of het restaurant, of je laat je maaltijd hier bezorgen. Binnen enkele dagen zou ik de beslissing van het comité moeten ontvangen hebben. Dan spreken we elkaar weer.”

– Wacht! Ik protesteer. Dit klopt helemaal niet. Ik ben een martelaar, ik zou aan de rechterhand van Allah moeten zitten.

– Ja, en ook nog iets met 72 maagden? Het spijt me, maar ik kan niets voor je doen. Het nummer van de klantendienst vind je binnen naast de telefoon, maar ik kan je nu al zeggen dat zij ook geen enkele verantwoordelijkheid kunnen nemen voor die brochures.

En met die woorden verdween Ku. Alsof hij oploste in de lucht.

tumblr_lnkoplxqzj1qhr5yoo1_r1_500

Kortverhalen, ze worden onderschat. Nog altijd teveel beschouwd als een voorstudie op het echte werk: minstens een novelle, als het even kan een roman. Er valt nochtans veel te zeggen voor korte verhalen in jachtige tijden zoals deze. In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister. Je bent als auteur van kortverhalen immers gedwongen om compact te schrijven, de karakterontwikkeling van je personages snel en toch geloofwaardig te laten verlopen en tegelijkertijd het plot (of het gebrek daaraan) in gang zetten. Schrijven is schrappen en al die shit.

Nu ja, de reden waarom Berlin zich tot het genre van het kortverhaal beperkte zal misschien wel prozaïscher geweest zijn dan grote literaire overwegingen: 3 huwelijken, 4 zonen, een alcoholverslaving en een zwervend bestaan zullen er allicht voor gezorgd hebben dat het aan focus, geld en tijd ontbrak om zich te richten op een echte roman.

Een handleiding voor poetsvrouwen is een verzameling van haar meest relevante kortverhalen, in 2015 uitgegeven in New York en een onverwachte bestseller. Tijdens haar leven was ze een writer’s writer, wat zoveel wil zeggen als geweldig goed maar niet inspelend op de smaak van een groot publiek. Of misschien was ook haar gedrag te grillig en te onconventioneel. Kleine tip nog voor wie het boek wil lezen in de Engelse versie: bewaar het voorwoord voor achteraf, het geeft net iets te veel weg over de verhalen dan je zou willen.

Achteraf bekeken leest de bundel kortverhalen wel als een roman, en dan zelfs nog eentje uit de traditie van The Great American Novel, zodat het lijkt alsof je een glimp opvangt van de mythische Amerikaanse ziel of volksaard. Caleidoscopisch en gefragmenteerd, maar dat geeft eigenlijk niet. Het hoofdpersonage blijft in de meeste gevallen dezelfde, of dat kun je toch vermoeden. Ze woont nu eens in Texas of New Mexico, Chili. Dan weer in New York of Alaska. Ze is pasgetrouwd of heeft al volwassen kinderen die ze te weinig ziet. In rehab of ze staat al jaren droog. Ze werkt als poetsvrouw, verpleegster, doktersassistente of secretaresse. Ze verzorgt haar zus die aan de één of andere terminale kanker lijdt maar toch nog geniet van een affaire.

Het vrouwelijke perspectief is een verademing, evenwel zonder dat dat perspectief er vingerdik op ligt. Geen ‘kijk mij eens vrouw zijn en de last van wereld en het gezin op mijn schouders nemen’, zelfs integendeel. Nu we toch in die categorieën bezig zijn: Berlin hanteert zelfs een eerder ‘mannelijke’ schrijfstijl: er is haar weinig gelegen aan eindeloze introspectie of het ontrafelen van innerlijke drijfveren. Noch van zichzelf, noch van anderen. Ze observeert en schrijft neer, waarmee ze de emotionele lading van haar verhalen natuurlijk daar legt, in de observatie. Tegelijkertijd creëert ze daarmee een vage afstandelijkheid, alsof de (erge) dingen die haar overkomen dromen zijn van lang geleden. Er is een zeker afstand, die toch warm blijft. Er is ook ruimte voor humor: een verhaal over een abortuskliniek blijft verteerbaar door de kinderlijk-naïeve ogen waarmee het hoofdpersonage de feiten ziet en beschrijft. De geestigheid blijft bitterzoet, vervalt op geen enkel moment in slapstick (iets wat je bijvoorbeeld wel ziet bij Dimitri Verhulst).

Soit, 5 sterren zijn meer dan verdiend voor deze handleiding. Een bundel om te lezen en te herlezen.

tumblr_inline_ntccjhgsvm1t8vj5h_500

Strictly ballroom

-Veel gevoel voor empathie heb jij niet hé?

Ik haalde mijn schouders op, drukte mijn sigaret uit. Wat weet jij daar nu eigenlijk van, dacht ik bij mezelf. En ik zei: weet je wat? Noem me in het vervolg gewoon een ijskoud wijf. We moeten de dingen gewoon zeggen zoals ze zijn.

Hij keek opzij en zei ‘och gij’.

Wat deed ik hier ook eigenlijk? Een zomernacht in de stad die de pleinen en de straten had gevuld met mensen en muziek. Een etentje met vrienden dat was overgegaan in een tocht langs terassen. Ik was een ex-collega tegen het lijf gelopen waar ik bijzonder weinig mee gemeen had, maar die ik wel ongemeen sexy vond. Enfin, de rest laat zich raden en nu zat ik in een vreemd appartement de morgen nadien. Een 7 voor de seks.

– Mensen zijn bang voor alles, het is eigenlijk komisch om te zien.

– Komisch? Gij vindt dat om te lachen? Awel merci.

– Natuurlijk is het komisch in alle tragiek. De dingen die mensen doen of of angstvallig laten omdat hun verbeelding met hen op de loop gaat, hoe geweldig is dat niet? Ik had ooit een schoonmoeder die wel met de auto reed maar niet op de autostrade, want dat ging haar te snel. Er zijn mensen die bang zijn om over te geven en zichzelf daarom de lekkerste dingen ontzeggen. We kunnen bang zijn van straten, pleinen, slangen, spinnen, honden of kippen. Voor andermans microben en bacteriën terwijl het er op elke vierkante millimeter van ons eigen lichaam van wemelt. Clowns. Microgolfovens. Bomen, bossen en hout. Keuzes en beslissingen.De angst om er niet bij te zijn of te horen. Bruggen en water. Het strand en het zand. Voor gras. Voor de wind en voor de wolken. Voor duiven en struisvogels, alhoewel ik dat enigszins begrijp. Navels. De tijd die verglijdt. Voor seks. Om zwanger te worden of te zijn. Voor het huwelijk of een relatie. Om alleen te zijn. We zijn zelfs bang om bang te worden of te zijn. Het hele gamma aan angsten en neurosen waar we aan lijden is toch verschrikkelijk fascinerend?

– Bof, je zult het maar hebben hé, angstaanvallen.

– Dus jij denkt dat ik niet weet hoe het is om een paniekaanval te krijgen of zo? Dat ik nooit in mijn zetel heb zitten zweten terwijl ik me wanhopig op mijn ademhaling concentreerde om terug bij zinnen te komen? Dat ik niet mijn eigen doldwaze fobietjes heb die totaal ongegrond zijn en waaraan ik me toch elke keer laat vangen? Ik heb zoveel hoogtevrees dat het belachelijk wordt en ik krijg koude rillingen als ik nog maar een prentje van een slang zie. Ik ga hyperventilerend naar het postkantoor om een aangetekende zending op te halen, als ik er al om ga.

Dat wil niet zeggen dat ik niet kan zien hoe ongefundeerd die vrees is en quasi geen uitstaans heeft met de werkelijkheid. Ik moet niet in een donsdekentje gewikkeld worden omdat ik bang ben voor dingen die logischerwijze nooit zullen gebeuren.

– Jezus Christus zeg. Het is al goed, ik ga douchen.

Terwijl ik het water hoorde stromen scharrelde ik mijn kleren bijeen. In mijn handtas vond ik een oud treinticket en een balpen. Ik schreef: Vivir con miedo es como vivir a medias. Daarna trok ik de deur achter me dicht.

In de auto zette ik mijn telefoon uit en begon hartstochtelijk te huilen.

6358402551031417651118703309_sudden-fear_main1520

Nu – bij mij althans – de voetbalgekte over is, was het gisterenavond nog eens tijd voor een schaamteloos intellectueel divertissement. (Zo leef ik, mijzelf voor kortere of langere termijn verliezend in een beweging, een doel, een evenement, een hype. De enige constante is dat het sowieso weer overwaait, vroeg of laat. Het is uiteindelijk slechts een kwestie van tijd voor de dingen mij vervelen.)

Chantal Akerman dus. Ik hoorde voor het eerst over haar op Klara, tijdens het onvolprezen cultuurprogramma Pompidou. Het moet een jaar of 2 à 3 geleden zijn, ze leefde nog. Er was ergens een retrospectieve en iemand op de radio noemde haar toen de grootste Belgische cinéast en ik had er geen idee van wie ze was. Vorig jaar maakte ze een einde aan haar leven en werd ze tot in The New Yorker geprezen voor haar werk. Het moet nogal een sensatie geweest zijn in de jaren ’60 en vroege jaren ’70 toen Akerman op de proppen kwam met films die draaiden rond banaliteit en verveling, het mundane leven van huisvrouwen dat voordien onzichtbaar was. We hebben het dan over het echte leven, niet over het opgeblonken plaatje van jaren ’50 huisvrouwen dat in de reclame werd opgehangen.

Haar achternaam intrigeert me. Geen c of dubbele k na de A, waardoor die dus lang wordt, of dof. In elk geval geen ‘akker’, al zal het uiteindelijk wel op hetzelfde neer komen als je het etymologisch zou bekijken.

Mijn lief keek naar Duitsland tegen Italië, ik zette mijn koptelefoon op en doorbladerde YouTube op zoek naar Jeanne Dielman, maar het werd dus L’Homme à la valise (The Man with the Suitcase). Gedraaid ergens begin jaren ’80, maar (her)uitgegeven door Centre Pompidou in 2004.

Een vrouw – Chantal Akerman zelf? (in elk geval speelt ze de hoofdrol) – keert na 2 maanden terug (van waar of wat?) naar haar appartement om te werken. Behoedzaam probeert ze zich de ruimte weer toe te eigenen, herontdekt ze haar eigen plek. Ze opent ramen, bekijkt of het uitzicht nog hetzelfde is als toen ze het achterliet. Het lawaai van de straat? Dat gaat allemaal goed en wel tot blijkt dat de vriend die ze tijdens haar afwezigheid in haar flat liet logeren er nog altijd is. Wat volgt is een claustrofobisch en neurotisch-obsessief spel waarbij Akerman er niet in slaagt Henri te zeggen dat hij moet vertrekken. Ze verstopt zich bijna in haar eigen appartement en probeert haar bezoeker op alle mogelijke manieren te ontwijken. Meticuleus houdt ze schema’s bij van zijn komen en gaan, wanneer hij opstaat en zijn tanden poetst om haar eigen leven en werken daaraan aan te passen. Het begint met irritatie en het eindigt in complete vijandschap, een soort geweldloze loopgravenoorlog. Om die niet te verliezen durft ze op den duur haar flat niet meer te verlaten, laat ze haar boodschappen aan huis brengen.

Ik snap het wel, de weigering om (creatieve) arbeid te verrichten terwijl er iemand anders in de buurt is. Het vergt een hoge mate van intimiteit omdat je je tijdens het schrijven lijkt bloot te geven, er ligt altijd één of andere vorm van schaamte op de loer. Akerman kan evenmin werken als haar ongewenste gast te lang afwezig is, dan obsedeert ze over zijn terugkomst. Het is ook altijd wat.

De hele film is opgenomen in het appartement, waar we haar via een nauwe gang van de keuken naar haar werkkamer zien sluipen. De enige keren dat er gepraat wordt in de film is tijdens de toevallige ontmoetingen tussen Henri en Akerman. Muziek weerklinkt er nauwelijks, en dan nog alleen als de radio of de televisie op staat (Dogma 95 voor Dogma 95 zeg maar). Het is arty-farty natuurlijk, maar er gaat toch een zekere betovering van uit. De eenzaamheid, de lange, trage shots, de plotse uitbarstingen van absurd/grappige momenten. Ze noemde zichzelf een vrouwelijke Charlie Chaplin, en dat is niet eens zo gek bekeken. Bittere tragedie verzoeten met lichtjes surreële momenten, dat heeft ze in elk geval met hem gemeen.

Soit, Akerman zal nooit een groot publiek vinden. Dat hoeft ook niet.

En zoals de clichés het willen wonnen de Duitsers de match.

chantal1

 

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 3.490 andere volgers